Zaburzenia osobowości – OSOBOWOŚĆ PARANOICZNA

Trochę zaniedbałam wpisy na temat osobowości i jej zaburzeń, ale dzisiaj nadrobię. Zapoznam Was trochę bliżej z kolejnym typem osobowości. Gotowi?

Pewien 40-letni robotnik budowlany jest przekonany, że koledzy go nie lubią i obawia się, iż może ulec wypadkowi przy pracy, gdy ktoś celowo spowoduje osunięcie się rusztowania.

Jego podejrzenie wynika z niedawnego nieporozumienia podczas przerwy obiadowej, kiedy zwrócił koledze uwagę, że ten pierwszy wymknął się na rusztowanie. Potem obserwował swojego nowego „wroga”, śmiejącego się z innymi robotnikami i zastanawiał się, czy nie naśmiewają się z niego.

Miał ochotę zażądać wyjaśnień, ale doszedł do wniosku, że cała sprawa może być wytworem jego wyobraźni i że przysporzyłby sobie jeszcze więcej kłopotów.

Pacjent sam mówi mało, pełen napięcia siedzi na krześle i szeroko otwartymi oczyma uważnie śledzi każdy ruch w pokoju. W pytaniach prowadzącego wywiad dopatruje się podtekstów, czuje się krytykowany i wyobraża sobie, że lekarz trzyma stronę jego kolegów z pracy. Nie pozostawia cienia wątpliwości, że nie zgłosiłby się do kliniki, gdyby nie potrzebował leków nasennych.

Jako dziecko był samotnikiem – obawiał się, że inne dzieci utworzą paczkę i będą dla niego niedobre. Uczył się słabo, ale winił za to nauczycieli, którym zarzucał, że wolą dziewczęta albo lizusów. Zrezygnował ze szkoły i od tego czasu uczciwie i ciężko pracuje jako robotnik, ale czuje, że nigdy nie będzie sprawiedliwie traktowany. Jest przekonany, że dyskryminują go za jego katolicyzm, ale nie ma na to przekonujących dowodów. Stosunki z szefami i kolegami układają się źle. Nie lubi dowcipów i najlepiej się czuje, kiedy może pracować w pojedynkę i sam jeść lunch. Wiele razy zmieniał pracę, ale nigdzie nie zagrzał miejsca, ponieważ czuł się źle traktowany.

Pacjent odnosi się z rezerwą do rodziny i jest bardzo wymagający. Dzieci zwracają się do niego per Pan i wiedzą, że gdy ojciec jest w pobliżu, lepiej siedzieć jak mysz pod miotłą. W domu nie umie być bezczynny i ciągle zajęty jest jakąś pracą. Nie lubi przyjmować gości, a gdy żona wychodzi do znajomych, nie może znaleźć sobie miejsca.

OSOBOWOŚĆ PARANOICZNA – Podejrzliwość i brak zaufania do innych, tendencja do postrzegania siebie jako człowieka bez skazy i wad, wyczulenie na spodziewane ataki ze strony innych (fizyczne i psychiczne).

Pacjenci z paranoicznym zaburzeniem osobowości, przejawiają perwersyjną wręcz podejrzliwość i nieufność względem otoczenia. Takie osoby uważają się za doskonałych, a winą za własne błędy i niepowodzenia, obarczają innych. Czasem do tego stopnia, że zarzucają im celowość działań przeciwko nim. Nieustannie spodziewają się, że zostaną oszukani, wciąż szukają dowodów na potwierdzenie swoich podejrzeń i nie akceptują faktów, które temu przeczą. Często dręczą ich wątpliwości dotyczące lojalności ich przyjaciół, co wywołuje niechęć i znacznie ogranicza zaufanie. Bywają przewrażliwieni, doszukują się podtekstów wymierzonych przeciwko nim, w każdej niewinnej rozmowie. Często chowają urazę i niewiele trzeba, by zareagowali agresją.

Warto wiedzieć, że pacjenci z osobowością paranoiczną niezwykle rzadko bywają jednocześnie psychotyczni, co oznacza, że zachowują normalny kontakt z rzeczywistością. Przesadna podejrzliwość i brak zaufania do innych, sprawia, że ludzie o osobowości paranoicznej przeżywają wiele trudności i przykrości w kontaktach międzyludzkich i pozostają w ciągłej czujności w oczekiwaniu ataków ze strony innych.

Zaburzenia osobowości, w zależności od rozpoznania, leczy się psychiatrycznie przy pomocy leków np. przeciwpsychotycznych i równolegle psychoterapeutycznie, gdzie pacjent uczy się nowych schematów zachowania i radzenia sobie w sytuacjach społecznych.

Pamiętajcie, że część cech zaburzeń osobowości jest taka sama, jak w przypadku innych zaburzeń lub problemów psychicznych, dlatego zanim zdiagnozujecie u siebie jakąkolwiek nieprawidłową osobowość, a macie obawy, że tak jest – skontaktujcie się z psychiatrą i psychologiem. Sami wiecie pewnie najlepiej, że gdy wpiszecie w Google “ból gardła – przyczyny”, to po głębszej analizie linków, które wyskakują można dojść do raka mózgu, ciąży, problemów z jelitami i ospy wietrznej.

Traktujcie moje wpisy z rozwagą i raczej jako ciekawostki i poszerzenie wiedzy. Nie jak wizytę u lekarza, który da Wam prawidłową i jednoznaczną diagnozę.


Poprzedni wpis znajdziecie TUTAJ.

Źródła:

Carson, Robert. C. Psychologia zaburzeń vol. 1. Człowiek we współczesnym świecie. Wyd. GWP (2003).

Bilikiewicz, Adam. (red.) Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny. Wydawnictwo Lekarskie PZWL (2006).

  • Norbert

    Mysle ze podobne objawy towarzysza również innym zaburzeniom. Jak chociażby zaburzeniu histrionicznemu. Tu jednak leczenie farmakologiczne czy nawet terapeutyczne jest naprawdę trudne. Tym bardziej jeśli towarzyszy temu zespół cech egosyntonicznych. Niestety coraz więcej szczególnie młodych osob zaczyna cierpieć na tego typu zaburzenia.