Blog dla chcących więcej

RELACJE

Dobra komunikacja – co to znaczy?

28 stycznia 2019

Dobra komunikacja – co to znaczy?

Komunikacja wydaje się być podstawowym fundamentem budowania jakichkolwiek relacji. Dzięki niej mamy szansę zrozumieć czyjś punkt widzenia czy perspektywę, wymienić myśli czy poglądy bądź też znaleźć kompromis w trudnych sytuacjach. Komunikacja jest więc ważna niemal na każdym etapie trwania w relacji – zarówno z rodziną, przyjaciółmi, bliskimi znajomymi czy też w związku romantycznym.

Trudności i błędy w komunikacji

Jednym z podstawowych problemów w porozumiewaniu się, a jednocześnie właściwej i efektywnej komunikacji jest trudność z przyjęciem odmiennej perspektywy patrzenia na tę samą kwestię i akceptacja takiego stanu rzeczy – wolności poglądów. Wówczas bardzo często dochodzić może do prób przekonywania do swoich racji połączonych z tendencją do rywalizacji czy atakowania partnera w rozmowie. To z kolei deprecjonuje poszanowanie dla rozmówcy i jego racji.

Trudności w komunikacji mają często źródło w zniekształceniach poznawczych i błędach, które zdarza się popełniać komunikując się. Są to m.in.:

Wyolbrzymianie i umniejszanie – postrzeganie pewnych kwestii jako bardziej (wyolbrzymianie) lub mniej (umniejszanie) znaczących dla całego procesu, który dzieje się w relacji;

Nadmierne uogólnianie – kiedy postrzegamy jedną sytuację lub zdarzenie jako stałą tendencję zachowań drugiej strony. Postrzeganie to często ma swoje odzwierciedlenie w komunikatach typu: „Ty zawsze…”, „Ty nigdy…”;

Arbitralne wnioskowanie – wyciąganie wniosków na podstawie niepewnych przesłanek. Np. Nietęga mina męża, który miał trudny dzień w pracy, interpretowana jest przez małżonkę jako pretensje wobec niej, co niekiedy powodować może eskalację konfliktu;

Myślenie dychotomiczne – tzw. „interpretacja zero-jedynkowa”. Oznacza ono postrzeganie rzeczywistości jako czarnej lub białej z pomijaniem pośrednio występującej szarości. Traktowanie doświadczeń jako sukcesu lub porażki, zwycięstwa lub klęski;

Widzenie tunelowe – dostrzeganie w zachowaniu rozmówcy tego, co potwierdza naszą jego wizję i wcześniejsze założenia przy pomijaniu informacji, które mogą je podważać. Przykładem może być założenie o egoizmie rozmówcy i dostrzeganie tylko wątków rozmowy, w których opowiada o sobie, przy dyskredytowaniu sytuacji, w której to my zostajemy wysłuchani;

Czytanie w myślach – opiera się na założeniu i wewnętrznym przekonaniu o tym, że dokładnie wiemy, co myśli druga strona, bez potrzeby werbalnej konsultacji i wyjaśnienia sprawy. Często opierać się to może na przypisywaniu rozmówcy negatywnych intencji przy braku konfrontacji z naszymi podejrzeniami, co powoduje wzrost napięcia w relacji, a nawet konflikty;

Stosowanie biernej agresji – nieodzywanie się, unikanie kontaktu i odrzucanie dążenia do porozumienia ze strony partnera/ki;

Przyjmowanie roli ofiary – obarczone poczuciem krzywdy, niekiedy niedające przestrzeni na trudne emocje drugiej z osób w relacji i lokowanie jej w roli winowajcy;

Zaprzeczanie – niechęć do przyjęcia perspektywy partnera i minimalizowanie swojej roli w trudnościach, które się pojawiły.

Jak poprawić komunikację w relacji?

Ważnym krokiem ku poprawie komunikacji w relacji, z całą pewnością, jest przyjrzenie się i analiza kształtu, w jakim do tej pory, wspomniana relacja, była realizowana. Świadomość błędów czy też trudności, które pojawiają się w kontakcie stanowi punkt wyjścia do refleksji i modyfikacji. Warto pamiętać też o tym, że dobrze jest zacząć od siebie – nie szukając uchybień czy problemów ze strony partnera, a zastanawiając się nad tym, jaką „piłkę nam zdarza się serwować”. W innym wypadku może dość do „błędnego koła” wzajemnego obwiniania się zamiast podjęcia głębszych przemyśleń, rozmowy i chęci zmiany z obu stron.

Podstawami dobrej komunikacji w każdej relacji są: umiejętność słuchania połączona z empatią oraz jasne i asertywne przedstawienie swoich uczuć przy poszanowaniu dla odczuć partnera. 

Dobre komunikaty można wyrażać opierając się na komunikacie „Ja”, a więc zaznaczającym to, że przedstawiamy swoją interpretację sytuacji, a nie niepodważalne fakty i jedyną słuszną wizję.

Komunikat ten może być zgodny z następującą konstrukcją:

  • Opisz konkretną sytuację lub zachowanie partnera, które jest przedmiotem rozmowy;
  • Odnieś się do swoich uczuć i emocji, które towarzyszyły Ci podczas wspomnianej sytuacji lub były konsekwencją zachowania drugiej strony;
  • Powiedz o myślach i interpretacjach, których wówczas doświadczyłeś/aś;
  • Wspomnij o swoich oczekiwaniach dotyczących przyszłości, które wiążą się z tą sytuacją.

Istotne jest także, by:

  1. Poświęcić swoją uwagę rozmówcy, nie zajmować się w międzyczasie czymś innym. Taka postawa może świadczyć o tym, że ważne są dla nas treści przekazywane przez partnera/kę;
  2. Nie tylko słuchać, ale i słyszeć;
  3. Okazać szacunek, empatię i zainteresowanie wobec myśli i emocji partnera/ki;
  4. Koncentrować się na dialogu, a nie na monologu – zaakcentować poszanowanie i wartość tego, co do rozmowy wnosi druga strona, nawet jeśli niełatwo jest to przyjąć;
  5. Nie oceniać, a postarać się przyjąć. W toczących się rozmowach zdarza się nam usłyszeć niełatwe treści, które mogą być jednak warte zastanowienia i refleksji, a tym samym mogą sprzyjać zmianie charakteru komunikacji w relacji;
  6. Zachować dystans wobec własnych poglądów i nauczyć się przyjmować, odmienny od naszego, sposób postrzegania sytuacji;
  7. Podjąć próbę nabycia umiejętności odnajdywania wspólnego stanowiska i możliwości znajdowania kompromisów, co stanowi podwaliny budowania satysfakcjonującej relacji.

Niezwykle ważną kwestią dla budowania relacji jest postaranie się o dobrą komunikację – opartą na otwartości, wrażliwości i empatii, zrozumieniu i szacunku dla myśli i doświadczeń partnera/ki. To właśnie komunikacja stanowi początek kontaktu z drugim człowiekiem i jest najlepszą z możliwych dróg do wzajemnego zrozumienia, przyjęcia i akceptacji.

Dzięki efektywnej komunikacji możemy uniknąć trudności i konfliktów lub je wyjaśnić oraz poznać perspektywę naszego rozmówcy. To z kolei sprzyja nadawaniu jej nowej jakości, budowaniu autentycznej i pełnej zaangażowania i akceptacji relacji poprzez pogłębianie łączącej ludzi więzi.

A cytując Thich Nhat Hanha:

„Wszystko jest możliwe, gdy drzwi komunikacji są otwarte”.


Bibliografia
Dattilio, F. M. (2009). Cognitive-behavioral therapy with couples and families: A comprehensive guide for clinicians. Guilford Press.
www. celowo.com


    Jestem studentką psychologii na III roku na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu. Swoją przyszłość wiążę z psychologią kliniczną, rozważam też podjęcie nauki w Szkole Psychoterapii Psychodynamicznej w Krakowie. Uczestniczyłam w praktykach w pracowni psychotechnicznej Pro Salus. Obecnie jestem wolontariuszem w Centrum Neuropsychiatrii Neuromed na Oddziale Dziennym dla dzieci i młodzieży. W wolnych chwilach ćwiczę jogę i nie wyobrażam sobie życia bez moich dwóch kotów!


    poprzedni artykuł

    Jak być odpornym psychicznie?

    następny artykuł

    Co to jest Zdrowie Psychiczne?


    q